Vitalik Buterin'den Ethereum 2030 Vizyonu

Ethereum'un kurucu ortağı Vitalik Buterin, 27 Eylül'de kişisel blogunda yayımladığı 'The cryptographic world computer' (Kriptografik dünya bilgisayarı) başlıklı yazıda, Ethereum'un önümüzdeki birkaç yılda klasik blokzincir kavramının ötesine geçeceğini savundu. Buterin'e göre 'lean Ethereum' yol haritası doğrultusunda gelişen ağ, blokzincirin temel özelliklerini korusa da niteliksel olarak farklı bir sisteme dönüşüyor.

Yeniden çalıştırmak yerine kanıt doğrulamak#

Yazının merkezinde blokların doğrulanma biçimindeki köklü değişim yer alıyor. Bitcoin'in ilk günlerinden bu yana düğümler (node) blokları indirip içindeki her işlemi yeniden çalıştırarak doğruluyor. Buterin'in tarif ettiği 2030 modelinde ise düğümler, hesaplamanın doğru yapıldığını gösteren kompakt kriptografik kanıtları (SNARK) kontrol edecek. Verinin ağda gerçekten erişilebilir olduğu da PeerDAS ile, yani verinin tamamı yerine küçük örnekleri denetlenerek teyit edilecek.

Buterin, bu dönüşümün merkeziyetsizliği yalnızca güvenlik için katlanılan bir maliyet olmaktan çıkarıp bazı durumlarda performans avantajına çevirebileceğini öne sürüyor. Ona göre merkeziyetsiz bir ağ büyük veri hacimlerini paralel biçimde saklayabiliyor ve hesaplamanın önemli bir bölümünü, işlemler bloğa girmeden önce mempool içinde paralel yürütebiliyor.

Gizlilik ve kuantum güvenliği temel katmanda#

Yazıda gizlilik, uygulamalara bırakılan bir ek özellik olarak değil, mimarinin parçası olarak ele alınıyor. Buterin'in tablosuna göre 2030 yaklaşımında işlemlerin gizliliği sıfır bilgi kanıtlarıyla (ZK-SNARK), ağ katmanındaki gizlilik ise onion yönlendirme ve mixnet gibi tekniklerle sağlanacak. İşlemlerin yetkilendirilmesinde de yer yer kuantum bilgisayarlara dayanıklı imzalar ya da sıfır bilgi kanıtları kullanılacak.

Bitcoin teknik belgesiyle karşılaştırma#

Buterin, Bitcoin teknik belgesini (whitepaper) bölüm bölüm ele alarak Ethereum'un 2015, 2025 ve 2030'daki durumuyla karşılaştırıyor ve neredeyse her bölümde büyük değişiklikler olduğunu belirtiyor. Kullanıcı açısından verdiği örneğe göre 2015'te bir blok için yaklaşık 17 saniye, 12 onay için yaklaşık 200 saniye gerekiyordu; 2030 tablosunda ise slot süresi 4-8 saniye, kesinlik (finality) süresi 8-32 saniye olarak gösteriliyor.

Hegota sonrası dönem#

Buterin'e göre Strawmap'te gelecek yıl için planlanan Hegota yükseltmesi, büyük olasılıkla Ethereum'un 2015'teki bir kullanıcının da tanıyabileceği son 'olağan' çatallanması olacak. Sonrasında özyinelemeli STARK'lar, otomatik biçimsel doğrulama, yüksek düzeyde optimize edilmiş konsensüs algoritmaları ve tüm sistemin kuantum güvenli hale getirilmesi gündeme geliyor. Buterin, asıl zorluğun çok büyük miktarda durum (state) verisine erişimi yönetmek olacağını da kabul ediyor. Yazı kesin tarihler içermiyor; çizilen tablo bir yol haritası vizyonu niteliğinde.