Stabil Paralar Neden Volatil? LUNA Neden Çöktü?

Stabil Paralar Neden Volatil? LUNA Neden Çöktü?

Kripto Para dünyası, çok zor bir döneme girdi. Küresel ekonomiden bağımsız, kendi fanusundaadeta bir kaos yaşıyor. En büyük DeFi'lardan biri olan Terra Luna ise, bir kaç günde %95 düşüş yaşadı. Terra ekosisteminin stabil kripto parası UST, 1 dolarda sabit kalması gerekirken 0,40 cent’e kadar düştü. Üst üste beş haftadır kırmızı mumla günü kapatan Bitcoin ise, uzun zaman sonra 30 bin doların altını gördü.

Hal böyleyken aklımızda bir kaç soru işareti beliriyor;

1- Piyasa hiç bir zaman eskisi gibi olmayacak mı?
2- Stabil kripto para nasıl düşer?
3- Bu düşüşlerden alım yapılır mı, yoksa düşüş devam eder mi?
4- UST'nin başına gelenler nedir? Diğer stabil kripto paralarda aynısını yaşayabilir mi?


Kripto paralar hükümetlerle, savaşlarla, FED ve SEC ile mücadele ediyor ve değerini bu enlemde belirlemeye çalışıyordu. Artık kendi içinde de bir savaş vermeye başladığını yakından görebiliyoruz. Artan rekabet ve piyasa koşulları, piyasayı düşürme pahasına yapılan hamleler, hepsi birer büyüme sancısı aslında. Şimdi biraz geriden başlayarak piyasaya neler oluyor, Terra ekosistemi neden ve nasıl çöktü, piyasa neden bundan bu kadar etkilendi? Biraz bunları konuşalım.

Önce stabil kripto para nedir, nasıl sabit kalır? Bunu öğrenelim;

Stabil kripto para dediğimizde aklımıza 1 dolara eşdeğer kripto para geliyor.

Örnek vermek gerekirse; USDT, Tron ağında basılan 1 Dolar’a eşdeğer kripto para birimidir ve şu an en büyük hacme sahip olanıdır. Ardından Coinbase tarafından kurulan USDC ve Binance tarafından kurulan BUSD gelir. Stabil kripto paraların var oluş amacı borsalarda alım satımı pratikleştirmek ve hızlı, ucuz transfer yapabilmeyi sağlamaktır. 
 


 

“Peki nasıl sabit kalıyor?” derseniz, ülkemiz ekonomisinden basit bir örnekle açıklayalım; Nasıl ki Türk Lirası Dolar karşısında değer kaybederken Merkez Bankası Dolar satarak değerini korumaya çalışıyor ise, bu pratikte de aynı durum geçerli oluyor. Stabil Kripto para kurucuları rezervlerinde fiat para olarak Dolar ya da Bitcoin tutuyor. Yani ürettiği stabil kripto paranın değerini oluşturabilmesi için bir karşılığının olması gerekiyor. Alım ve satımlarda ise, bu dengeyi kendi rezervini kullanarak sağlıyor.

Kısaca, stabil kripto para satışı rezervden fazla olursa kendisi alıyor, alım yüksek olursa kendisi satıyor ve böylelikle rezerv dengesini koruyor. Transfer ücretlerinden kesilen komisyonlar da en büyük kazanç kaynakları oluyor. Çünkü en çok transfer işlemi gören kripto paralar stabil kripto paralar.

Geçtiğimiz karanlık Pandemi krizinin başlarında 3000 Dolar’a kadar düşen Bitcoin, piyasaların kendine gelmesiyle tam anlamıya şaha kalktı ve üst üst ATH’lar yaparak 60 Bin Dolar’ın üzerine kadar çıktı. Akabinde yazın düşüşler yaşasa da geçtiğimiz Kasım ayında tekrardan ATH yaparak 69 Bin dolara kadar geldi. Kasım ayından sonra da bir çok faktörden etkilenerek büyük bir düşüş trendine girdi. Bunlardan en önemlileri Rusya-Ukrayna savaşı ve Fed faiz kararlar oldu. Tabii bazı hükümetlerin aldığı kararlar da cabası oldu. 40 Bin Dolar seviyelerinde bir süre yer edindikten sonra 35-36 bin dolar seviyelerine kadar geriledi. Bunun en büyük sebeplerinden biri ise Elon Musk. Geçtiğimiz yıl bu zamanlar “Bir Tweet atsın ortalık şenlensin” diye heyecanla beklenen Elon Musk, bu kez Twitter’ı almak için sahnedeydi. Twitter’ı almaya karar verdiğinde ilk olarak ‘’Almayacağım’’ diyerek Twitter’ın hisselerini düşürmesine rağmen yine de nakit parası yetmedi. Ardından Binance CEO’su CZ (Daha fazla kripto para satmasın ve piyasa etkilenmesin diye olacak) Elon Musk’a fon sağladı. Sonuç itibari ile ağır çöküşten önceki son dokunuş Elon Musk’tan gelmişti ama bunu kimse fark etmedi. Tabii ki etik olmasa da kanunlar çerçevesinde ortada bir suç unsuru yok. (!) 

 


 

Gelelim büyük çöküşün sebebine, yani Terra ve UST krizine. Terra Vakfı’nın Blokzinciri Terra, kripto parası LUNA ve stabil kripto Parası UST’nin Kurucusu Do Kwon. En büyük kullanım oranına sahip stabil kripto para olan USDT’nin ve TRON’un kurucusu ise Justin Sun. Buraya kadar anlamış olmalıyız, anlamamız gerekiyor. Çünkü, kripto para dünyası kendi içinde ilk kez bu kadar büyük bir para savaşına tanık oldu.

Pek konuşulmasa da, USDT’nin tahtı son zamanlarda sallanmaya başlamıştı. Artık piyasada USDC kullanılmaya başlanmış ve yüksek APY oranıyla herkesin ağzını sulandırmıştı. Justin Sun, kendi kripto parası USDT dahil olmak üzere mevcut stabil coinlerin sonunu getirmek üzere Nisan ayında yeni bir stabil kripto para çıkaracağını duyurdu. Bunun ismi USDD olacaktı. USDD’nin çıkış tarihi ise 5 Mayıs. Yani geçtiğimiz hafta. Ancak pazarlama açısından, birilerinin USDD kullanması için sağlam bir nedene ihtiyacı vardı. Çünkü markette ilk 10’da 4 adet stabil kripto para var ve hepsi aynı sistemle çalışıyor. Ya çok büyük bir sistem kurarak tekel olması gerekiyor (Google gibi) ya da rakiplerinin başına bir şey gelmesini beklemesi gerekiyordu. O anda Zeus, bulutların üstünden göründü ve ona istediğini verdi. Sanki gerçekten böyleydi…
 


 

Hatta kısa bir süre önce Justin Sun; “Ben de UST alıyorum.” diye bir tweet atmış ve bu tweetine de Do Kwon ‘’Ekselansları ne yapıyorsunuz?’’ Şeklinde cevap verince, Sun; ‘’Belki de gizli bir planım vardır.’’ demişti.

Ne kadar ilginç değil mi ?
Marketteki 4 büyük kripto paradan ilki kendinin, ikincisi Coinbase’in, üçüncüsü ise Binance’in. En güçsüz rakip ise, Terra’nın UST’si. Daha iyi bir hedef var mıydı sizce?

Henüz bu operasyonu Justin’in yaptığı netleşmemiş olsa da, taşlar yerine puzzle parçası gibi oturuyor. Operasyonu yapan ekip, son zamanlarda 1 milyar dolarlık UST topluyor, daha sonra UST hakkında FUD oluşturmaya yani karalamaya başlıyor. Yatırımcılarda korku ve panik havası oluştuğu anda ise UST’leri hızlı bir şekilde satmaya başlıyor. Terra Luna ise rezervini kullanarak UST’yi sabit tutmaya çalışıyor ancak rezervi azalmaya başlayınca gücü daha fazla yetmiyor. Aslında yetmiyor değil de, 3 Milyar Dolar’lık BTC sattıkları açıklanınca korku ve panik havası daha da hızlanıyor ve UST de LUNA da düşüş ivmesi önlenemez oluyor. Ortada bir operasyon olduğunu anlayan Terra Vakfı, müdahale etmeyi kesip akışına bıraktığı anda 80 Dolar seviyelerinde olan LUNA 70 Cent’e, 1 Dolar’a stabil olması gereken UST ise 30 Cent’e kadar düşüyor. Justin Sun da 10 Mayıs’ta ‘’USDD piyasaya 148.sıradan giriş yaptı’’ şeklinde tweet atınca gözler tabii ki Justin Sun’a çevriliyor. 
 

 

Avax’ın kurucuların Emin Gün Sirer’in yazdığı twit dizisinde, ‘’Çok fazla kripto paranın olması piyasaya zarar veriyor. Bir adet gerçekten merkeziyetsiz stabil kripto para yeterli’’ ifadeleri olduğunu da hatırlatalım.
 


 

Peki USDD nedir? Bir bakalım; Diğer stabil kripto paralarla aynı özelliklere sahip, ancak sabitliğini korumak için başka bir yöntem kullanıyor. TRX para birimine bağlı olan USDD, piyasa ne kadar kırılgan olursa olsun algoritmalar ile sürekli 1 USD değerinde kalacak şekilde kurgulanıyor. USDD değeri 1 Dolar altına düştüğünde kullanıcı, sisteme 1 USDD göndererek 1 Dolar’lık TRX alabiliyor. Ya da 1 Dolar üzerine çıktığında sisteme 1 Dolar’lık TRX göndererek 1 USDD alabiliyor. Aslında burada önemli bir arbitraj fırsatı da tanınıyor. 
Arbitraj fırsatı oluşacaksa aslında sabitliği bozulmayacak demektir. Bu kadar basit bir mantığa dayalı.

Aklımızdaki soru şu; Terrayı bu şekilde harcamaya, piyasayı aşağıya çekmeye değer miydi ?

Görüyorsunuz ki, ne teknik analizler ne de temel analizler çalışıyor. Çekilen çizgilerin de bu dünyada pek anlamı kalmıyor. Burası kurtlar sofrası. Elon Musk, CZ, Justin’in oyun alanı. Arkada neler oluyor, hiç bir zaman bilemeyeceğiz.

Yine de kendi gözlemlerimizle yorumlayalım, bundan sonra neler olabilir?

En iyi ihtimal, Tron için bu operasyon yeterli olur ve USDD’ye geçişlerle birlikte sektör için her şey normale döner. 
Kötü ihtimal, bu operasyon tanrıları doymak bilmez ve kurban istemeye devam eder.

 

LUNA belki bu darbeye mağlup oldu ancak sıradan bir proje olmadığını, ortaklıklarını çok iyi biliyoruz. Zaten şu an her şeyi yoluna sokmak için çalışmalara, gerekli fonu toplamak için görüşmelere başladı. Açıkçası, tüm bu kaosta Bitcoin’in çok daha fazla düşmesini beklerdik. 30 bin dolar seviyelerinde tutunması direncinin çok yüksek olduğunu, kurumsalların ve balinaların bu seviyelerden çok büyük alımlar yaptığını gösteriyor. LUNA ve UST krizi geçene kadar 30.000 seviyelerinde tutunursa artık son 30.000 seviyesi olur diyebiliriz. Ancak tekrar söylemekte fayda var; Paranın olduğu heryerde balina vardır ve arkaplanda ne düşündüklerini asla bilemeyiz. 

 


Mesut Demirtaş

Mesut Demirtaş

İş Geliştirme Uzmanı, Bursa.


YASAL UYARI: Burada yer alan bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan ve hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan içerik, yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir

    Yorum formu