Solana, Terra Luna Gibi Çökebilir mi?

Solana, Terra Luna Gibi Çökebilir mi?

Sıkı takipçilerimiz bilirler ki, Solana’nın yeri bizim için çok özel. Çünkü Youtube’ta kripto para ve blockchain projelerini anlatmaya ilk karar verdiğimizde,bu Solana olsun istiyorduk. 2021 Ağustos aylarında en iyi projelerden biriydi ve kalitesine oranla da çok bilinmiyor yeni yeni popüler oluyordu. Bu noktadan sonra da fiyatı bir kaç hafta içerisinde 50 dolardan 260 dolara kadar çıkmıştı. Daha sonrasında ise Solana ağında ik kez görülmeye başlanan tıkanma problemleri, marketin genel düşüşü, sonra yine tıkanma problemleri, Luna krizinin etkisi derken, Solana ağının arzının da sınırsız olmasından duyulan endişe ve sonrasında tekrar geçen günlerde yaşanan tıkanıklığın ardından 4 saat boyunca durdurulan Solana ağı hakkında biraz konuşalım. Solana Ne Olacak? Ağlar neden tıkanıyor? Ve bu büyük bir problem mi? Luna’nın başına gelenler Solana’nın da başına gelebilir mi? Solana Eski günlerine geri dönebilir mi? gelin bu konulara biraz değinelim.

Sizlere bir Blockchain’den bahsederken genelde hep şöyle başlarım; “Bu projenin amacı DeFi’lar için merkeziyetsizlik, ölçeklenebilirlik ve güvenilirlik sağlamak” Aslında en çok duyduğumuz üçleme bu. Sorunların temelinde de işte bu üçlü paradoks yatıyor.
 

Genel gidişatın ne olabileceği hakkında yorum yapabilmek için ilk ölnce şu Blokzinciri çıkmazını kısaca bi öğrenelim. ilk kez, Ethereum kurucusu Vitalik Buterin’in kullandığı Trilemma çıkmazı deyimi, işte bu üçgende yazanlar oluyor.Yani bunların asla aynı anda olamayacağını savunuyor. Peki nedir bunlar?

Merkeziyetsizlik: Merkeziyetsizlik dediğimizde anlayacağımız şey, blockchain ağının tek bir noktadan yönetilmemesi. Ağ yönetiminin tüm kullanıcılara dağıtılması. Yani ne kadar çok kullanıcı ağı yönetiyorsa o kadar merkeziyetsiz diyebiliriz.

Ölçeklenebilirlik: Bu ağda aynı anda ne kadar çok işlem yapılabildiğini ifade ediyor. Yani aynı anda binlerce mi, milyonlarca mı? Ne kadar yapabiliyorsa o kadar ölçeklenebilirliği yüksek anlamına gelir.

Güvenilirlik: O ağa yapılan saldırılara karşı koyabilme gücü anlamına geliyor.

İşte, Vitalik Buterinin bu sözünü, “Algorand nedir?” videomuzdada anlatmıştık. Blockchain trimellası budur. O zaman konuyu yavaş yavaş Solana’nın ağ tıkanma problemine getirelim.

Blockchain trilemmasının bir parçası, ölçeklenebilirlik demiştik. Bu kez, ölçeklenebilirliğin de bir parçası olan transfer işlemlerinin trilemmasına bir göz atalım.

Transfer Fiyatı - Transfer Sıklığı - Transfer Özgürlüğü

Bu kısım daha anlaşılır zaten. İki üçgenden çıkaracağımız sonuç da bu oluyor haliyle. Ya hızlıdır ya ucuzdur. Hem hızlı hem ucuz ise, ağ spamlanma riski taşır. Bu da tıkanma problemlerine yol açar.

Yani Solana, hızlı ve ucuz olduğu için bir nevi spamlanıyor ve bir nevi spamlandığı için de ağ tıkanıyor, hatta durduruluyor. Ağın hem hızlı olması hem de hiç tıkanmaması için transfer ücretlerinin arttırılması bir seçenek olarak karşımıza çıkıyor diyebiliriz. Bu durum ise Solana’ya olumsuz yansıyabilir, çünkü Solana bu piyasada kendini hızlı, ucuz ve özgür olmasından dolayı kabul ettirmişti.

Haliyle bu konuda sorun yaşadığı için o kudretini kaybetmiş oluyor denebilir. Peki bu çok olumsuz bir durum mu? Bana göre hayır. Bu, şu an için sadece bir tercih. Solana’nın, fee bedelini arttırarak çok kolay bir şekilde bu sorunu çözebileceğini düşünüyorum. Ancak onun yerine hızlı ve ucuz olmayı ama zaman zaman da hiç işlem olmamasını kabul ediyor. Peki hiç bir yolu yok mu, bu 3 özeliğin aynı anda çalışmasının?

Yazılım dünyasının içinde olanlar daha iyi anlar. Bu tip gelişmeler; “Aklıma bir fikir geldi, haydi bunu yapalım!" Deyip de yapılmıyor. Sürekli tuğla dizer gibi, yapı inşa eder gibi üzerine koya koya gidiliyor. Şu an tam anlamıyla bunu yapan bir blokzinciri yok. Ama bunu başarmaya çalışan projeler var mı? Elbette var. Örneğin; Biraz önce bahsettiğim Algrorand ya da Mina. Mina’nın kullandığı ZK Snark teknolojisi, spamlanmayı önlemek için validatorleri gizlice ve rastgele seçmeyi deniyor. Kadena ise çoklu katmanlarla bu sorunu çözmeye çalışıyor. Ancak, şu ana kadar hiç biri tam manasıyla oturmuş ve kendini henüz ispatlamış bir sistem değil tabi ki.

Peki, gelelim akıllardaki soruya; Solana’da Terra Luna gibi çöker mi? Terra’nın çökme durumunun nasıl oluştuğunu az çok biliyorsunuz. Videomuzda da bahsetmiştik zaten. Yine de kısaca bahsedelim; Stabil kripto parasını kurtarabilmek için sınırsız arzlı olan blockchaininin kripto parası LUNA’yı, milyarlarca adet basıp satma kararı alındı ve buna rağmen kurtarılamadı. Dolayısıyla  yatırımcıları da mağdur oldu. Solana’da aynı şey olur mu? Bunun asla net bir cevabı yok. Aynı durum yaşanacak veya asla yaşanmayacak diyemeyiz, çünkü arzı sınırsız. Eğer Solana SOL basmak isterse basabilir mi? Tabii ki basabilir. Peki bunu yapar mı? Bana göre bunu yapmasının zaten hiç bir sebebi yok. Yapmazlar. Çünkü ortada satarak kurtarmaları gereken bir durum yok. Bu durum sadece kendilerini çıkmaza sokar. Ayrıca ekibi Terra Luna’dan çok daha profesyonel ve aynı zamanda vizyoner. Ki öyle olmasaydı, ağdaki tıkanıklık problemlerini ölçeklenebilirliği arttırmak yerine fee bedelini arttırarak çözebilirdi. Buradan, hızlı ve ucuz olma vizyonuna sadık kaldıklarını görebiliyoruz.
 


 

Ama ortaya bir felaket senaryosu çıkarmak istiyorsak ve diyorsak ki, haydi oldu da başına bir felaket geldi. Bu durumda ne olur? O durumda olacakları düşünmek gerçekten korkutucu. Terra Luna, market değeri olarak epey yükseklerde olsa da, ekosistemi o kadar büyük değildi. Elle tutulur,  piyasada sadece bilinen bir kaç projesi vardı. Ancak Solana, bu evrenin şu an en büyük ekosistemlerden biri. Aynı krizi Solana yaşarsa etkisi, hem ekosisteminin büyüklüğü sebebiyle, hem de bu tür bir kriz, piyasada ikinci kez yaşanmış olması sebebiyle çok ama çok yıkıcı olur. Evlerden ırak, böyle bir durum yaşanırsa 7 bin doların altına Bitcoin almaya hazır olun derim. Ama bu durumun da sadece bir felaket senaryosu olduğunu, gerçekleşme ihtimalinin bile çok çok düşük bir ihtimal olduğunu söyleyebilirim.

Solana’ya hala güvenim tam :)
Görüşmek üzere.


Asil Terzi

Asil Terzi

Uzun yıllar reklam ajanslarında görev aldıktan sonra bir süre freelance olarak marka danışmanlığı yaptı. Bunun yanı sıra Branding Türkiye’de köşe yazarı ve konuşmacı olarak yer aldı. 2020’de, İçerik Algısı ve İletişimi’nin kurucuları arasında yer aldı. 2021’de Mesut Demirtaş ile birlikte Kripto Ofis'i kurdu ve halen iş geliştirme süreçlerinde görev alıyor, analizlerini paylaşıyor.


YASAL UYARI: Burada yer alan bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan ve hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan içerik, yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir

    Yorum formu